De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

Helga van Leur

Helga van Leur

 "De betekenis van ons leven ligt in het verschil
       dat we maken in de levens van anderen."
- Nelson Mandela -




Zonnige Feitjes...

Motor

We staan er niet bij stil, maar onze zon is de motor van het leven op aarde. Het is een ster op ongeveer 150 miljoen km afstand. Het licht doet er een minuut of 8 over om de aarde te bereiken. Als dat met de snelheid van een vliegtuig zou gaan (1000 km/uur) dan zou het licht er 17 jaar over doen!
 
We ontvangen precies genoeg zonnestralen om het niet te koud en niet te warm te hebben. Daarbij hebben wij het geluk van een atmosfeer met broeikasgassen. Zonder die atmosfeer met zou het gemiddeld -18℃ zijn. Daarbij zou de variatie tussen dag en nacht veel groter zijn dan wij kennen. Overdag zou het wel boven de honderd graden kunenn zijn en in de nacht minstens honderd graden onder het vriespunt. Gloeiend heet en ijskoud, dus. De atmosfeer maakt het leefbaar.
 
De atmosfeer is een soort deken die de warmte vasthoudt en het verschil tussen dag en nacht tempert. Dankzij broeikasgassen is onze aarde comfortabel warm met gemiddeld +15 ℃.
  

Broeikasgassen

Je hebt vast wel eens gehoord van de belangrijkste broeikasgassen:
- Waterdamp H2O (sterkste broeikaseffect vanwege de grote hoeveelheid in de atmosfeer. Menselijk aandeel is verwaarloosbaar)
Kooldioxide CO2 (kleurloos en reukloos gas, niet-giftig, wordt door mensen uitgeademd en door planten weer opgenomen. Komt vrij bij verbranding van fossiele brandstoffen, bij compostering en rotting)
Methaan CH4 (kleurloos en reukloos gas, brandbaar, komt van nature voor in moerassen en venen, smeltende permafrost, bij bosbranden en rottend materiaal. Menselijke invloed uitstoot via vuilstortplaatsen, rijstbouw, veeteelt, landbouw en verbranding fossiele brandstoffen. Vormt de basis van aardgas. Opwarmend effect 21 keer die van CO2)
Distikstofoxide N2O (lachgas) (kleurloos en lichtzoet-ruikend gas, wordt gebruikt bij verdovingen, om motoren meer vermogen te geven. Uistoot via landbouw (mest en kunstmest), chemische industrie, afvalverbranding, verbranding fossiele brandstoffen. Opwarmend effect 300 keer die van CO2  Hoeveelheid klein, maar kan wel 150 jaar in atmosfeer blijven voor het afgebroken wordt)
Chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK’s) (zat vroeger in spuitbussen en in koelvloeistoffen van o.a. koelkasten, is uitgebannen omdat het ook de ozonlaag ernstig aantast. Sommige van deze gassen hebben een opwarmend vermogen dat meer dan 20.000 keer sterker is dan die van CO2)

Klimaatverandering

Doordat wij de laatste 150 jaar meer van deze gassen in de atmosfeer brengen, wordt het broeikaseffect sterker en warmt de aarde (aantoonbaar door menselijk toedoen) verder op. Dat geeft een domino-effect met extremer weer, intensere orkanen, smelten ijskappen, hogere zeespiegel, verzuren van de oceanen, etc.
 
Maar de zon doet meer. De zon warmt de aarde op, maar niet gelijkmatig. Boven de evenaar is de zonkracht het sterkst, boven de polen het zwakst (vergelijk maar dat je eenzelfde bundel licht recht op een oppervlakte schijnt of er schuin tegenaan). Daardoor ontstaan er temperatuurverschillen en komt de lucht en oceaan in beweging. Zo ontstaat ons weer.
 
Die zonne-energie kun je ook opvangen. Elk half uur ontvangt de aarde meer energie dan wij in een jaar kunnen opmaken. Je kunt je voorstellen dat als je een zonneboerderij in de Sahara zou aanleggen, je maar een klein oppervlakte nodig hebt om alle ruim 7 miljard aardbewoners van energie te voorzien! Er zijn wel eens initiatieven geweest, zoals Desertec 

Seizoenen

Ook door het jaar heen varieert de hoeveelheid zon die we in Nederland ontvangen. Dat heeft te maken met de seizoenen. Onze aarde staat enigszins gekanteld, waardoor in ons rondje om de zon (in 365,25 dagen) wij in onze winter meer afgekeerd staan van de zon en in de zomer naar de zon toegekeerd staan. In Nederland zien we dat de zon in de zomer hoger aan de horizon staat dan in de winter. En dichter naar de evenaar toe komt de zon ook steeds hoger te staan.












De lente begint bij ons wanneer de zon de evenaar passeert van het zuidelijk halfrond naar het noorden. Dat is meestal rond 20 of 21 maart. Van bovenaf bekeken maakt de zon een slingerbeweging vanaf de evenaar, naar de noorderkeerkring/kreeftskeerking (rond 21 juni – start onze zomer), weer terug naar de evenaar (paseert rond 21 september- begin onze herfst) en dan naar de zuiderkeerkring/steenbokskeerkring (bereikt die rond 21 december, begin van onze astronomische winter). Als het bij ons winter is, is het dus op het zuidelijk halfrond zomer!

Tabel wanneer komende jaren bij ons in Nederland (lokale tijd) de astronomische seizoenen van start gaan.

Duistere krachten

De aarde draait in een jaar om de zon, maar we hebben ook nog een maan die in 27 dagen (en 7 uur en 23 minuten) om de aarde draait. Het zonlicht verlicht de maan, waardoor wij hem (gedeeltelijk) kunnen zien. Meer info. (linkerplaatje)
De maan heeft ook invloed op het water op aarde. Eb en vloed ontstaan door een aantrekkingskracht van de maan met de aarde (rechterplaatje).








 


 

Maar de maan en zon samen kunnen ook bijzondere schouwspelen veroorzaken. Zoals de zonsverduistering en de maansverduistering. 
In ons land is 28 september 2015 een volledige maansverduistering te zien. Meer. De maan schuift dan door de schaduw van de aarde.

Op 20 maart 2015 is er een zonsverduistering, die in Nederland gedeeltelijk te zien is (links). Meer daarover op wiki of een amerikaanse site. De maan schuift dan tussen de zon en de aarde in, waardoor er een (gedeeltelijke) schaduw van de maan over de aarde trekt. Het wordt bij ons een klein beetje donkerder. Het schijnt dat je aan de schaduwen op de grond ook de hap uit de zon kunt zien. Diezelfde dag begint bij ons de astronomische lente!

Ook al is de zon veel groter dan de maan, toch lijken ze voor ons evengroot. Dat komt omdat ze zon evenredig verder weg staat. De maan is 400 keer kleiner dan dezon, maar de zon staat 400 keer verder weg. Overigens als de zon een voetbal is van 23 cm doorsnee, dan is de aarde een speldenknopje groot van 2,1 mm (factor 109!). De maan is dan 0,57 mm in diameter!














NB Neem geen risico! Kijk alleen naar de zon met een speciale eclipsbril! Ze zijn voor een paar euro te koop en bij sommige brillenwinkels zelfs gratis af te halen. Ook kijken in de zon met bewolking kan schade aan je ogen opleveren! Een zonnebril voldoet zeker niet. Ook een CD-disk beschermt niet goed genoeg tegen de schadelijke UV-stralen.
Nóg veiliger is een rond gaatje te maken in een papiertje en daar de zon doorheen te laten schijnen naar de muur of de grond. Dan zie je ook de hap uit de zon geprojecteerd! Met een vergiet krijg je heel veel mini-zonnetjes met hapjes eruit op de grond of muur. Allemaal smileys! Kijk nooit rechtstreeks naar de zon!!!



Bronnen:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Zonne-energie
http://www.klimaatatlas.nl/
http://www.kennislink.nl/publicaties/klimaatverandering
http://hemel.waarnemen.com/


 

Wereldstatistieken

dag/nachtlicht
mensen op aarde