De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

Helga van Leur

Helga van Leur

 "De betekenis van ons leven ligt in het verschil
       dat we maken in de levens van anderen." 
- Nelson Mandela -
 




Pot met goud


Heb je het wel eens geprobeerd? Naar de regenboog toelopen om te kijken of er echt een pot met goud te vinden is? Kansen genoeg tijdens de dagen met buiig weer. De basisingrediënten waterdruppeltjes en zon zijn dan ruimschoots aanwezig.

De pot is in elk geval nog nooit gevonden, want als je naar de regenboog toeloopt, verschuift dat eindpunt. Waar zou het verhaal vandaan komen?

Elke regenboog is anders. Iedereen ziet de regenboog ook anders. Soms zie je een tweede (fletsere) boog. De kleuren zijn dan gespiegeld aan de eerste boog. Er schijnt zelfs een derde (zwakke) boog mogelijk te zijn. Maar ook een extra boog die op hetzelfde punt splitst boven glad wateroppervlak. En heel soms kun je zelfs een hele cirkel zien, bijvoorbeeld vanaf een berg of vanuit een vliegtuig. Bijna altijd ziet we de boog of een deel daarvan. Wist je dat je zomers geen regenbogen in de middag zult zien? 

 
De regenboog is alleen te zien waar er regendruppeltje in de lucht zweven en je de zon in de rug hebt (of de maan). De regenboog staat dus tegenover de zon. Regendruppeltjes uit een tuinslang voldoen prima, maar ook druppels bij een fontein, een waterval en natuurlijk regendruppeltjes bij een bui. Dezelfde regenboogkleuren zie je als de zon op een geslepen glas schijnt. Het heeft allemaal te maken met wit licht dat in verschillende kleuren wordt opgesplitst. Het prisma-effect.

Zonlicht zien wij als wit licht, maar bestaat feitelijk uit licht met verschillende kleuren (verschillende golflengtes per kleur). Als dat witte licht wisselt van het medium waar het doorheen reist (bijvoorbeeld van lucht naar water), dan wordt het licht op het grensvlak iets gebroken van richting. Dus als een lichtbundel de rand van de regendruppel bereikt gaat het niet rechtdoor, maar buigt iets af. Het licht wordt gebroken, zeggen ze dan.
 
Blauw licht breekt net iets sterker dan rood licht. Zo wordt de witte straal opgesplitst in diverse zichtbare kleuren. Aan de achterwand van het druppeltje weerkaatsten de lichtstralen (als tegen een spiegel). Ze komen dan weer terug op het grensvlak water/lucht. Als het licht daar doorheen gaat, krijgt elke lichtstraal weer een afbuiging. Zo worden de kleuren rood, oranje, geel, groen, (aqua,) blauw, indigo en violet goed gescheiden van elkaar: het lichtspectrum.
 De hoek waaronder jij die gebroken lichtstralen kunt zien is niet willekeurig. Dat is 42 booggraden. (een volle cirkel is 360 graden, dus 90 booggraden boven de horizon is recht boven je hoofd en 42 graden is iets lager dan halverwege). Dus als de zon aan de horizon staat, zie je precies een halve cirkel met het middelpunt aan de grond. De afstand van het middelpunt tot de regenboog is 42 graden. Als de zon op 42 graden hoogte staat, is het topje van de regenboog net onder de horizon gezakt.

Wist je dat:
-       Hoe lager de zon staat, hoe groter deel van de boog te zien is.
-       Vanuit een vliegtuig of een berg kun je zelfs een hele cirkel zien.
-       De kleuren zijn intenser bij grotere druppels, maar de boog is dan wel smaller.
-       Bij hele kleine druppeltjes (bij mist) kun je een wittige boog zien: de mistboog.
-       Een vervagende regenboog wijst op zwakker wordend zonlicht, minder druppels of het vervormen van de druppels door bijv. het vallen.
 
Je hebt ook nog broertjes en zusjes van de regenboog. De circumzenitale boog, de bijzon en de halo. Die ontstaan iets anders. Daar heb je lichtbreking in ijskristallen in plaats van waterdruppels. Ook dat kan een prachtig kleurenspel geven! In het een vlak wateroppervlak kan de regenboog zelfs weerkaatsen: een reflectieboog.

 
En die pot met goud?

Ook ik vind het leuk om mijn kinderen te vertellen dat er een pot met goud staat aan het einde van de regenboog. Dan kijk je toch ineens anders tegen zo’n regenboog aan ;-) Vroeger begreep men niet hoe een regenboog ontstond. Het werd gezien als teken van de goden, zoals bij zoveel onverklaarbare zaken. Het schijnt dat ze in Noorwegen en in Zweden dachten dat een regenboog een brug naar de hemel was. De Grieken meenden dat de regenboog een godin was, met de naam Iris. In Ierland werden regenbogen vaak gezien bij een kaboutervolk. Zij geloofden dat aan het eind van de regenboog een pot goud stond. Waarschijnlijk hebben wij die “wijsheid” overgenomen.

Bronnen: Kees Floor, Kennisnet, KNMI, Wikipedia

Wereldstatistieken

dag/nachtlicht
mensen op aarde