De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

Helga van Leur

Helga van Leur

 "De betekenis van ons leven ligt in het verschil
       dat we maken in de levens van anderen." 
- Nelson Mandela -
 




Wad schoon!

"Beslissingen nemen is als navigeren in de mist..."


"Navigeren in de mist." Een fameuze uitspraak van premier Mark Rutte over het Coronabeleid in 2020. Wat spookte die zin vaak door mijn hoofd afgelopen dagen. Ik mocht meevaren met duikers en bergers die zich bezig houden met het schoonmaken van de Waddenzee en Noordzee. Het weer is bepalend voor de werkomstandigheden op zee, als ook mede een belangrijke oorzaak waarom veel afval in zee belandt. Er zit onder water, maar ook boven water een hele verborgen wereld achter.

In het kader van CleanUpXL werken organisaties als de Waddenvereniging, Stichting De Noordzee, Duik de Noordzee schoon, BDS Harlingen, Friendship Offshore, de natuur en milieufederaties en de Nationale Postcodeloterij samen om materialen die er niet horen weg te halen en duurzaam te verwerken. In 3 jaar 800.000 kilo opruimen. Is dat veel? Geen idee. Maar de beelden over speelgoedauto's, donsjassen, waterkokers, pannen, vliesdekens en nog meer zooi van o.a. de MSC Zoë doet wel beseffen dat er onder water veel ligt wat er niet hoort. En wat verstorend werkt voor de natuur, maar ook ons mensen goed dwars kan zitten. Vooral rondom wrakken blijft veel liggen. Vissers blijven met netten achter de wrakstukken haken, waardoor ook deze materialen worden toegevoegd aan de puinhoop op de zeebodem. Veel blijft lang verborgen onder het zand. Stormen zorgen eens in de zoveel tijd weer voor het verplaatsen van zand en objecten op de zeebodem, zodat telkens nieuw materiaal bloot komt te liggen. Dat gaat nog decennia, zo niet eeuwen zo door!

Met Stokvis Content mag ik meewerken aan een documentaire over dit nobele werk. Daarvoor bivakkeer ik deze weken met grote regelmaat in het Waddengebied en de Noordzee en mag ik spreken met betrokkenen over hun passie, hun hoop en hun werkzaamheden. Het voelt heel bijzonder om ondergedompeld te mogen worden in de wereld van de bergers en duikers: een intiem kijkje van de bovenwaterwereld in de onderwaterwereld. Je ziet maar het puntje van de ijsberg: er zit overal een hele wereld achter verscholen met veel gelijkenissen in de uitspraak van Rutte. Ook duikers moeten hun werk doen in vaak 'mistige omstandigheden': troebel water zorgt dat je bijna op de tast het afval moet weg pulken vanuit de wrakstukken. Geen sinecure.

Maak je in de mist altijd de juiste beslissingen? Nee, natuurlijk niet. Maar alles in het leven gaat om learning-by-doing. Vooraf nadenken over scenario's, maar ter plekke ad hoc durven te beslissen en flexibel schakelen als de omstandigheden veranderen. Een optimum zoeken in plaats van een maximum eisen. Struikelen en weer opstaan. De beste steun die je dan kunt geven is begrip opbrengen voor elkaars wereld. Niet oordelen, maar nieuwsgierig zijn naar het wat, hoe en waarom. We weten meer niet dan wel. Als we dat nu beseffen en elkaars kennis en ervaring benutten om te kunnen navigeren in de mist...

"Alleen ga je sneller, samen kom je verder!"

Omgaan met HITTE 🥵

Eindelijk zomers...

Het heeft lang geduurd, maar nu komt de zomer toch echt op gang! ⛱ Niet iedereen kan daar even goed tegen. Vooral ouderen en mensen met hart- en vaatproblemen hebben moeite met warme dagen. Het hangt er ook sterk vanaf hoeveel vocht er in de lucht zit. Zo kan een 30 graden op vakantie ver weg heel anders aanvoelen dan 30 graden in ons eigen land! Er is wel een manier om te weten hoe mensen de warmte ervaren: door niet alleen te kijken naar de officiële temperaturen in de thermometerhut (gemeten in de schaduw!), maar door ook de gevoeltemperaturen te berekenen.

Hitte-Index

Bij hoge luchtvochtigheid kun je je warmte niet goed kwijt (door verdampen van zweet koelt je lichaam af). Daarom is er een hitte-Index, die aangeeft wanneer je extra moet oppassen. Het is de zomervariant van de wind-chill: de gevoelstemperaturen bij de combinatie van kou en wind.
Let op: deze gevoelstemperaturen zijn geen gemeten waarden, maar een benadering hoe een mens de combinatie van temperatuur op de thermometer en luchtvochtigheid kan ervaren. In de schaduw, uiteraard!
Meer uitleg  Lees meer →

Tips voor winterkou ❄️ ☃️ 🥶

Wat te doen als het ‘berekoud’ wordt?

Zo vaak is het niet echt koud in Nederland. Misschien dat we daarom ook minder uitdrukkingen kennen om de kou te duiden dan de varianten bij hitte. Ik vermoed dat Eskimo's een rijkere winterwoordenschat hebben!
'Waterkoud' kennen we wel: bij vochtig en koud weer voelt het intens koud aan. Maar bij droog en koud weer? 'Knisperend koud?' En wat stel jij je voor bij 'berekoud'?

Ik zie dan meteen een dikke berenvacht voor mij die je nodig hebt om warm te blijven. Voor de echt koude perioden. Die maak je in Nederland overigens niet heel vaak mee.
Een mooie maat voor bijzondere vorstperioden zijn de koudegolven.
Het KNMI noemt een periode een officiële koudegolf als:
✔️ minstens 5 aaneengesloten ijsdagen (maximumtemperatuur lager dan 0,0℃) in De Bilt.
✔️ én daarbinnen minstens 3 dagen strenge vorst (minimumtemperatuur lager dan -10,0℃).

👉 Wist-je-dat: koudegolven vaker zijn voorgekomen dan hittegolven? Ja, echt!
Sinds 1901 zijn er 33 koudegolven geweest (tegenover 29 hittegolven!). Maar… er waren slechts 3 koudegolven in de laatste 30 jaar: in 1991, 1996 en 2012 (tegenover 17 hittegolven in de laatste 30 jaar!). Dat heeft natuurlijk te maken met het opwarmen van onze aarde. Dus de nostalgische verhalen van 'vroeger had je nog echte winters' bevat een kern van waarheid! 
(hieronder mooi overzicht met dank aan Datagraver
Lees meer →

Een nieuw begin...

Het is zover. Vrijdag 30 juni was mijn laatste weerbericht voor RTL. Na ruim 20 jaar vind ik het tijd om verder te kijken. Met veel dierbare herinneringen en waardevolle ervaringen in mijn rugzak trek ik er op uit. De wijde wereld in...

Afscheid nemen is niet mijn ding. Ben niet goed in loslaten, vooral niet als je zo'n fijn hebt samengewerkt. Mijn Chinese sterrenbeeld is een hond. Misschien zegt dat wat over mij...

Ik wilde wel op een bijzondere manier afsluiten. Dat verdienden de kijkers. De avond van te voren kreeg ik onder de douche een heldere ingeving. Ik moest niet stilstaan bij de afgelopen 20 jaar, maar vooral vooruit kijken. Naar aanleiding daarvan heb ik een opzet gemaakt van wat ik die avond zou willen zeggen: 
Lees meer →

“Soms moet je ruimte maken…”

De dag waarvan je wist dat die zou komen… deel II

Om maar met de deur in huis te vallen: Ik stop ermee! Ik stop met het presenteren van de dagelijkse weerberichten op RTL en bij Buienradar. Na 20 jaar vind ik het tijd om meer ruimte te maken om mijn andere activiteiten op het gebied van weerextremen, klimaat, duurzaamheid en gedrag verder uit te bouwen.
 
Mijn passie ligt bij de atmosfeer en de impact op ons mensen. Al jaren communiceer ik niet alleen over het weer, maar tijdens lezingen vooral ook over klimaat, duurzaamheid en gedrag. Daar haal ik veel energie uit en leer elke dag bij. Elk congres, elke cursus, maar ook elke reis naar gebieden waar de weerextremen en de klimaatimpact zichtbaar zijn, geeft weer nieuwe voeding om mijn kennis van de diverse vakgebieden aan elkaar te koppelen.
Ik voorspel dat de komende 20 jaar dit ook belangrijke onderwerpen zijn voor onze economie, voor bedrijven, voor de overheid, voor de consument, voor onderwijs, voor internationale betrekkingen, voor onze energievoorziening, voor ons voedsel, voor onze gezondheid, voor onze veiligheid en voor ons persoonlijk comfort. Ik zou zeggen: uitdagingen genoeg!
 
 “Partir c'est mourir un peu”.  

Afscheid nemen is een beetje sterven, zeggen de Fransen. 
 Het is geen gemakkelijke beslissing geweest. Daar kan ik heel eerlijk over zijn. Oud-weerman John Bernard zei ooit: “Na zoveel jaar wordt je onderdeel van het meubilair bij de mensen thuis.” Misschien geldt dat ook wel andersom. Met passie communiceren met de mensen thuis is onderdeel van wie ik ben (geworden).
 
20 jaar geleden ben ik gestart bij RTL onder de vleugels van Peter Timofeeff. Ik heb intussen veel mee mogen maken, minstens 7000 weerberichten gedaan op TV en nog tig op radio en internet. Er zijn zat bloopers verzameld, heb veel mensen en ook decors zien komen en gaan. In april vierde ik mijn 20-jarig jubileum op TV. Met mijn werk voor die tijd erbij, ben ik al-met-al toch alweer 24 jaar weervrouw!
 
"Om verder te groeien, moet je soms ruimte maken."

Lees meer →

20 jaar RTL!

De dag waarvan je wist dat die zou komen… deel Iapril 2017

Gaat de tijd echt zo snel?! In april 1997 maakte ik mijn debuut als weervrouw op de Nederlandse televisie en nu zijn we alweer 20 jaar verder! Man, man, wat vliegt de tijd! En wat is er veel gebeurt in die 20 jaar! Ik zou er een boek over kunnen schrijven ;-)

Ik weet nog goed dat één van mijn collega’s bij het toenmalige Meteo Consult begin 1997 naar mij toe kwam en vertelde dat ze bij RTL5 naast Peter Timofeeff een weerman/vrouw zochten. Of ik een screentest wilde doen. Ik?!
Ik heb ze hartelijk uitgelachen en ben weer verder gegaan met mijn werk. Maar de vraag vanuit RTL met Joke Wartenberg aan het hoofd van de zender bleek serieus te zijn. Oeps. 

Hartverwarmend
Ik vermoed dat ik ergens in februari een screentest gedaan heb. Even daarna kreeg ik te horen dat ze het wel zagen zitten. Peter Timofeeff ontving mij met open armen en een dikke knuffel: “Welkom meid! Je gaat een hoop leuke dingen meemaken en als je iets nodig hebt, ben ik er voor je.” Die warmte en openheid kenmerkt de vele collega’s met wie ik heb mogen samenwerken bij RTL.

Mijn eerste persfoto werd even snel gemaakt door uitgenodigde persfotografen (later krijg je daar een aparte fotosessie voor). Ik weet nog dat ik mijn brillenglazen speciaal moest laten ontspiegelen, want er hangen veel felle lampen in de studio. Na een korte periode van inwerken ging ik in begin april 1997 los op RTL5. Toen heette het programma RTL5 Weer en Verkeer en was semi-live: het werd 10 minuten voor uitzending opgenomen, omdat daarna de studio bezet was voor het live RTL nieuws van half acht.
 
Het decor was een groot bureau met een boekenkast erachter op een podium. Na een korte intro hadden we een kort loopje van een paar meter naar het groene gordijn (chromakey) links daarvan. Daarbij waren er 3 uitdagingen: de timing van het loopje, het afstapje van het podium en het snoertje van de bureaulamp. De lamp is meermalen gesneuveld en we zijn wel een struikelend het beeld ‘ingevallen’.
Lees meer →

Aanpassen zit in ons DNA

Samen naar een klimaatbestendig Nederland...

Bijna dagelijks komen er berichten in het nieuws over extreme weersituaties ergens ter wereld. Hoe zit dat bij ons in Nederland? Hoe kunnen wij (samen) werken aan een klimaatbestendig Nederland.
 

Effecten weerextremen

Bijna dagelijks komen er berichten in het nieuws over extreme weersituaties ergens ter wereld. Een smeltende Noordpool, sneeuwstormen in de VS, grote droogte in Afrika, overstromingen in Azië en El Nino in Zuid-Amerika.

Dat lijkt ver van ons bed, maar de aarde is een gesloten systeem waarbij wij linksom of rechtsom ook de effecten merken van weerextremen ver van huis. Ons hele ecosysteem en daarmee onze gezondheid, veiligheid en economie zijn sterk verweven met klimaatveranderingen op deze aarde.

  Ons hele ecosysteem is sterk
  verweven met  
  klimaatveranderingen.

De strijd tegen het water zit in ons DNA. Nederland bestaat voor een groot deel uit de gratie van pompen en molens. Veranderingen die langzaam gaan en met impact op een klein gebied zijn makkelijker te tackelen dan snelle veranderingen over een groot gebied met een grote kwetsbaarheid.

De huidige gemeten veranderingen in het klimaat gaan op geologische tijdschaal ongekend snel. Ons ecosysteem heeft geen tijd zich aan te passen: de biodiversiteit verandert, soorten verdwijnen, onze voedselvoorziening staat onder druk en mensen kunnen niet zomaar overal wonen.

Aanpassen is van belang

De druk op de bewoonbaarheid op deze planeet wordt voor een groot deel bepaald door een groei van de wereldbevolking, groei van behoefte aan energie, water, voedsel, grondstoffen en verandering van het klimaat. De combinatie stelt ons voor grote uitdagingen.

“Het is niet de sterkste soort die overleeft, noch de meest intelligente. Het is degene die zich het beste kan aanpassen.” aldus Charles Darwin. De kern ligt bij het verminderen van je kwetsbaarheid. Dat kan op diverse vlakken: zowel fysiek als sociaal.

Wat veel Nederlanders zich wel kunnen voorstellen is dat het behouden van droge voeten een belangrijk speerpunt is. Water komt vanaf de zee, via de rivieren en van boven.

Tegelijkertijd daalt de bodem. We hebben zelfs een Deltaprogramma met tot 2030 een jaarlijks potje van ruim één miljard om in 2050 Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te krijgen. Daarbij draait het om waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijke inrichting.

De inrichting van ons landschap bepaalt of het water weg kan, hoe de temperatuur reageert en hoe gevoelig het is voor extremen. De trend van betegelde tuinen helpt daar niet aan mee. Juist veel groen in druk bevolkte gebieden helpt voor betere leefomstandigheden, ook geestelijk. Daar kunnen alle Nederlanders een steentje aan bijdragen.

Minder voorspelbare momenten

Een veranderend klimaat betekent in Nederland vooral meer water op minder voorspelbare momenten (extremere buien), meer hittegolven (vooral in stedelijk gebied) en vaker extreme weersituaties (lang warm, lang koud, lang droog, lang nat). Er kunnen jaren voorbij gaan waarbij we er niet veel van merken, maar het kan ook kort achter elkaar escaleren. We kunnen niet afwachten tot het een keer misgaat: de veiligheid van de inwoners staat voorop.

  Mensen moeten bewust
  worden van de risico’s. Niet
  alleen van stijgend water, maar
  ook van migraties van mensen.

Naast fysieke aanpassingen is het ook belangrijk de sociale fundamenten te verstevigen. Mensen moeten bewust worden van de risico’s. Niet alleen van stijgend water, maar ook van migraties van mensen. Doordat het elders in de wereld niet meer veilig en leefbaar is door een veranderend klimaat.

Alles is met elkaar verbonden en iedereen heeft behoefte aan voedselzekerheid en veiligheid. Laten we stap voor stap kijken wat ons kan helpen onze kwetsbaarheid te verminderen. Door het adaptief aan te pakken, kunnen we de voortschrijdende techniek en innovaties telkens opnieuw afwegen en meenemen.

Laten we iedereen goed voorlichten over de onzekerheden in klimaatveranderingen en de mensen het gevoel geven zelf ook veel te kunnen doen. Creëer draagvlak. Er is zoveel creativiteit: hoe kunnen we kringlopen sluiten, zodat de volgende generaties hier geen nadelen van ervaren?

Samen sta je sterker dan alleen. Dat kost geld, maar niets doen kost meer geld én levens van mens en dier. Een klimaatbestendige toekomst is goed voor onze economie. Het vraagt flexibiliteit in denken, maar ook dat zit in ons DNA. Anders hadden we nooit in dit kikkerlandje kunnen wonen. Moeder Aarde heeft zoveel te bieden aan oplossingen: we hoeven er alleen maar open voor te staan!

Meer is te vinden op de site van Nederland MVO

Zo houd je je hoofd en huis koel...

De zomer komt met horten en stoten. Veel tijd om te wennen hebben we niet. Waar moet je op letten? Wat kun je doen om je hoofd en huis koel te houden? Hieronder de tips "How to beat the heat."

Hier volgen 9 punten waar je mee aan de slag kunt om de warmte te overleven:  Lees meer →

Wereldstatistieken

dag/nachtlicht
mensen op aarde