apr 10
2008

Vaak wordt mij gevraagd hoe ik over de klimaatsveranderingen denk en wat ik in mijn lezingen vertel. Bij deze een glimp…

In mijn jeugdherinneringen komen veel memorabele weermomenten voor. De dagenlange regen tijdens de vaarvakanties met de boot door Friesland. De onweersbuien die altijd net vielen als je buiten fietste op weg naar school, zodat je in de klas nog urenlang zat na te dampen. De glijpartijen door ijs op de weg dat je net niet kon zien. Het schaatsen op straat door een dikke laag ijzel. De hitte in de zomer die de klaslokalen ondraaglijk opwarmde. Weerextremen zijn van alle tijden. Toch lijkt het in de toekomst frequenter extreem te worden.

Hoe erg is dat? Is dat een bedreiging of biedt het juist ook kansen? Het hangt er erg vanaf waar je op aarde woont, werkt en leeft. Misschien is ons grootste probleem wel dat we steeds kwetsbaarder worden. De wereldbevolking groeit gestaag. We gaan, mede daardoor, wonen op plekken die bijvoorbeeld onder zeeniveau liggen. We breiden ons territorium uit naar gebieden die daarvoor niet bedoeld zijn. Als er dan iets relatief kleins gebeurt, zijn de gevolgen al snel enorm. Een storm in combinatie met springvloed die grote gebieden onder water zet. Een orkaan die hele steden verzwelgt. Een hittegolf die de gronden uitdroogt en bosbranden initieert. Kostbare, marginale gronden gaan verloren en vegetatie krijgt niet de kans terug te keren. Verwoestijning ligt op de loer, evenals verschuiving van flora en fauna, inclusief de ziekmakende bacteriën en virussen.

Overigens is ons klimaat niets anders dan het gemiddelde weer dat wij dagelijks ervaren. Een record warme dag is niet meteen een klimaatsverandering. Een hete zomer evenmin. Als de zomers heter worden en de winters evenredig kouder, blijft het gemiddelde gelijk. Terwijl dan toch ervaren wordt dat het klimaat verandert. In een sombere, regenachtige zomer kan de gemiddelde temperatuur hoger uitpakken dan het langjarige gemiddelde (bijv. 2007). Dus een warme zomer. Toch zullen er weinigen zijn die dat zo hebben beleefd. Een klimaatsverandering is niets meer en niets minder dan een verschuiving van die gemiddelde waarde. Eigenlijk niet tasbaar dus.

Er zijn ongelooflijk veel factoren die een rol spelen in ons klimaat. Veelal zijn dat invloeden die de mens niet kan beheersen: vulkaanuitbarstingen, inslagen van kometen, verschuivingen van de continenten, veranderen van zeestromen, wisselingen in zonneactiviteit, variaties van de aardstand en aardbaan ten opzichte van de zon. Maar er zijn ook factoren waar de mens wel degelijk een duit in het zakje kan doen. De belangrijkste daarvan zijn landgebruik en uitstoot van (broeikas)gassen. En daar raak je een gevoelig punt. De toekomst is allerminst 100% zeker. Dus de gevolgen van ons ingrijpen evenmin. Het weer van morgen is al lastig precies te verwachten, laat staan een klimaatbeeld over 50 jaar!

Onze exploderende behoefte aan natuurlijke grondstoffen doet ons uiteindelijk de das om. Sommige zaken als olie zullen niet opraken, maar wel steeds moeilijker en dus kostbaarder worden om te winnen. Schoon drinkwater wordt rap schaarser. Vooral bij oneerlijke verdeling van die basisbehoefte neemt het risico op oorlogen en terrorisme toe. Bedenk maar eens wat er gebeurt als er in een stad geen brandstof meer wordt aangevoerd. De supermarkten worden niet bevoorraad, het vuilnis wordt niet meer opgehaald, de mobiliteit stort in, de economie komt stil te liggen, onze gezondheid komt in gevaar. We hebben onszelf kwetsbaar gemaakt.

De gevolgen van een veranderend klimaat zijn nog veel complexer dan de factoren die het veroorzaken. Er komt een soort kettingreactie op gang, die niet is te overzien. Een oncontroleerbaar domino-effect. Alleen daarom al is het noodzakelijk zelf te doen wat mogelijk is. Bewust consumeren. Zoek een balans tussen aangenaam leven en zuinig omspringen met eindige grondstoffen. Geniet van de keuzes die je maakt. Kies voor groene en duurzame oplossingen (kan zelfs geld opleveren!). Baat het niet, dan schaadt het zeker niet. Als de consument er om vraagt, moet de industrie zich wel aanpassen en innoveren. Het biedt heel veel kansen, voor zowel ondernemers als individuen. Iedereen kan zijn steentje bijdragen voor een duurzaam gebruik van deze prachtige, unieke, maar kwetsbare planeet.

Een ding is zeker: het laatste woord is er nog niet over gezegd. Het Klimaat is HOT! Jippie!