Helga's Weerklank

Voor de meteorologen eindigt het winterseizoen eind februari. Volgens de (astronomische) kalender duurt dat nog een week of drie, namelijk als de zon over de evenaar naar het noordelijk halfrond trekt. Die datum valt rond 21 maart. Soms iets eerder (zoals dit jaar), soms iets later. Dat maakt het erg onhandig om elke jaar goed de gegevens te vergelijken. Daarom houden de meteorologen hele maanden aan per seizoen. En dus is het voor mij vanaf 1 maart LENTE !!! Mijn favoriete seizoen!

Winter 2010 in NL gaat de boeken in als de koudste winter in 14 jaar! Het was vooral een sneeuwrijke winter met landelijk gemiddeld 41 dagen sneeuw. Dat is sinds 31 jaar niet meer voorgekomen! Het is drie maanden op een rij kouder geweest dan normaal: ook dat is uniek. Er waren 55 vorstdagen (een dag waarop het -even- heeft gevroren) in plaats van normaal 38. ‘Normaal’ wil zeggen gemiddeld over 30 jaar. Volgens het KNMI kwam zo’n koude winter vorige eeuw eens in de 6 jaar voor. In deze eeuw zou dat slechts eens in de 15 jaar zijn. Zo, die hebben we dus alvast binnen! En meestal komen de koude winters in clusters, dus volgend jaar toch maar wat meer zout opslaan?!?!

En dat terwijl het tijdens de Olympische winterspelen in Vancouver warmer was dan normaal. Beelden van regen i.p.v. sneeuw, aanvoeren van sneeuw met dikke dooi in plaats van een natuurlijke sneeuwlaag. Wereldwijd schijnt deze winter warmer te zijn verlopen dan normaal. Dat bewijst maar weer eens dat een wereldwijd gemiddelde niets zegt over een specifieke plek, bijvoorbeeld NL.

De gemoederen om het IPCC rapport waren in elk geval zeer verhit. Foute aannames waren koren op de molen van klimaatcritici. Gevoed door deze koude winter wordt voor het gemak maar aangenomen dat alles in het rapport onzin is. Dat is erg kort door de bocht. In hoeverre het rapport wel dicht bij de waarheid zit (tussen 1990 en 2100 gemiddeld wereldwijd een temperatuurstijging tussen 1,1 en 6,4 graden), dat weten we altijd pas achteraf. In zo’n complex systeem als de aarde kunt je niets tot op de komma vooruit voorspellen. Zelfs niet eens een dag van te voren.

Het enige dat mijn gezonde verstand zegt: je moet de boel niet verstoren. Juist omdat je de gevolgen niet kent. Overschakelen naar een duurzame manier van leven met respect voor mens, milieu, natuur en economie. Respect. Dus niet meteen roepen dat er niets klopt als er tegenargumenten boven tafel komen. Niet meteen roepen dat er geen opwarming is van het klimaat omdat wij fulltime aan het sneeuwschuiven zijn geweest deze winter. Hoe meer we weten, hoe meer we erachter komen dat we heel weinig weten. De ultieme oplossing zonder nadelen bestaat niet. We kunnen wel zorgen dat het elke keer een stukje beter wordt. Door kennis te vergaren. Door ons gedrag aan te passen. Door te kiezen voor datgene wat de meeste garantie geeft op een leefbare, leuke toekomst! Brrr… wat een winter. Ik verheug mij op een hartverwarmende lente!

Waar haal je energie vandaan? Als ik die vraag aan mijn kinderen stel, roepen ze meteen: het stopcontact! Dan ben ik zo gehaaid om door te vragen. En hoe komt dat dan in het stopcontact? Ik grijp graag elk moment aan om mijn kids wat te leren. Ik hoop ze zo ook nieuwsgierig te maken. Vragende kinderen leren meer. Hoe vroeger ze beseffen waar dingen vandaan komen, hoe makkerlijker ze het zich eigen maken om bewuste keuzes te maken. De oudste vindt het zielig dat beesten worden doodgemaakt. Toch vind hij vlees wel lekker. Dus leg ik hem uit dat je ook ‘goed’ vlees kunt eten en dat je dat niet elke dag hoeft te doen. Als een dier een goed leven gehad heeft, is dat heel wat anders dan de beruchte kiloknallers. Vlees weggooien is bij ons daardoor taboe, zeker als je meer hebt moeten betalen ervoor.

Waar haal je energie vandaan? Als ik die vraag aan mijn vriendinnen stel, roepen ze meteen: andere mensen! Dat herken ik. Bij elke lezing kan ik mijzelf weer opladen aan mensen die met passie vertellen over wat hen bezighoudt. Ik kan daar echt van genieten. De wereld is zoveel groter dan je denkt, maar je moet er wel voor open staan. En een beetje goed in je energie zitten, anders heb je het gevoel dat je erin verzuipt.

Afgelopen week had ik een bijeenkomst waar deze twee vormen van energie bij elkaar kwamen. Een zaal vol met mensen die open stonden voor een duurzame toekomst. Bewust andere keuzes wilde maken om het voor kinderen en kleinkinderen ook nog een leuke, leefbare wereld te houden. Niet consuminderen, maar bewust consumeren. Energie heeft iedereen nodig. Het ligt voor het oprapen dankzij de zon: nog gegarandeerd 4,5 miljard jaar leverancier van licht en warmte. Door de zon hebben we wind, waterstromingen, leven (biomassa). Bovendien is het binnenste van de aarde lekker warm, dus ook dat is een energiebron. Allemaal voor het oprapen. Maar de techniek om dat te benutten staat veelal nog in kinderschoenen en is dus duur.

Daar moet je je dus niet door laten tegenhouden. Juist nu is het belangrijk vooruit te durven kijken. Fossiele brandstoffen zijn over 20 jaar ook duur (naast het feit dat oliestaten nou niet bepaald de meest stabiele bevolkingsgroepen huisvesten). Door samen te werken kun je je krachten bundelen. Ieder heeft een eigen stukje kennis en samen heb je macht. Door daar gebruik van te maken, kun je grote stappen maken. Veel groter dan je in je uppie had gekund. Dan worden dure technieken om duurzaam energie op te wekken ineens bereikbaar. Kijk wat je lokaal voor handen hebt: zon heeft iedereen, wind is er ook altijd wel. En zoals iemand monter zei: als het waait, schijnt de zon niet altijd en andersom. Afval produceert iedereen. Hoe meer mensen de keuze gaan maken om duurzame energie in te kopen, hoe lager de prijzen zullen worden. En die samenwerking levert ook figuurlijk gezien energie op. Van iedereen kun je wat leren: dat geeft je als mens energie, daar groei je van. 1+1=3, dus eigenlijk.

De afgelopen tijd was het bijzonder spannend weer. Eerst de vorst: kunnen we al snel schaatsen? Toen de sneeuw. En een paar dagen later weer veel sneeuw. Half Nederland plat, maar ik moest natuurlijk naar mijn werk. Iemand moet het doen

Nu zijn dat soort dagen aan de ene kant erg spannend en leuk als meteoroloog. Maar als weerpresentator draai je overuren en kom je geradbraakt thuis. Dat kun je een paar keer per jaar nog wel handelen, maar een paar keer per week?!?!?! Heb deze decembermaand al heel wat grijze haren erbij gekregen! Lang leve de kleurspoeling van de kapper!

Overigens was niet alleen het weer zelf reden om mij grijze haren te bezorgen. Ook de discussie rond Kopenhagen en het nodige klimaatakkoord werd ondergesneeuwd door zogenaamde deskundigen. Ik zit niet snel op het puntje van mijn stoel als ik op TV discussies hoor over het klimaat. Maar in die periode heb ik er echt een paar bijna door de TV getrokken! Hoeveel onzin kan een mens roepen?

Ik zal eerst uitleggen hoe het werkt met onderwerpen waar enorme financiële belangen achter zitten. Iedereen weet inmiddels dat roken slecht is voor de gezondheid. Het is ieders keuze om daar mee door te gaan, maar ze moeten wel weten wat de consequenties kunnen zijn. De tabaksindustrie is natuurlijk niet gebaat bij een afname van de sigarettenverkoop, dus die zal alles in het werk stellen twijfel te zaaien over het bewijs dat het slecht is voor de gezondheid. Dat gaat heel subtiel. Veel wetenschappelijke onderzoeksbureaus zijn afhankelijk van inkomsten uit de industrie, dus je moet altijd blijven opletten hoe eerlijk gepubliceerde rapporten zijn.

Hetzelfde gebeurt met de discussie over klimaat. We zouden niet zeker zijn dat de mens de huidige waargenomen opwarming in de laatste 150 jaar heeft veroorzaakt. Er is niet bewezen dat de broeikasgassen in de atmosfeer hetzelfde reageren als in een laboratoriumsituatie. Er zijn e-mails ‘uitgelekt’ over vervalsing van de klimaatgegevens door gerespecteerde klimaatdeskundigen. Wederom bekruipt mij het akelige gevoel dat mensen met financiële tegenbelangen erop uit zijn twijfel te zaaien bij het grote publiek.

Mijn inziens gaat het er niet om of je iets 100% kunt bewijzen: dan ben je te laat, veel te laat. Je moet je gezonde verstand gebruiken. Ook met een weersverwachting weten we nooit 100% zeker wat ons te wachten staat. Zelfs niet een uur vooruit! Iedereen produceert afval. Dat zetten we op straat, zodat de afhaaldiensten het naar de verwerking kunnen brengen. Wat nu als dat afval niet wordt opgehaald? Wat doe je dan? Ik neem aan dat je dan eerst gaat kijken of je het afval kunt verminderen. Daarnaast of je het op een andere manier kunt verwerken.
Hetzelfde kun je zeggen voor de uitstoot van allerlei (schadelijke) broeikasgassen, waaronder CO2 (ook afval). Als je weet dat het niet automatisch wordt opgeruimd (er is nog geen luchtzuiverende brigade), zul je wat aan de productie ervan moeten doen!

En mijn gezonde verstand zegt dat als we niet omschakelen naar duurzame vormen van energievoorziening, dat we nog afhankelijker worden van de olielobby. Nog afhankelijker van de vrede op aarde, nog afhankelijker van instabiele landen. En nog afhankelijker van het weer. Het klimaatakkoord over reductie van CO2-uitstoot is voorlopig in de ijskast gezet. Daarmee is de klimaatopwarming niet bevroren! Zelfs niet nu we weer een vette vorstperiode meteen in het nieuwe jaar lijken te gaan krijgen! 2010 gaat koud van start in ons land, niet wereldwijd! En als je er gebruik van maakt (schaatsen!), kun je het heeeeeeel warm krijgen!