De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

Helga van Leur

Helga van Leur

 "De betekenis van ons leven ligt in het verschil
       dat we maken in de levens van anderen."
- Nelson Mandela -




Hollands Doorzettingsvermogen

' Vergeten' Hollandse Poolexpeditie vormde basis van huidige weerverwachting

We klagen wel eens over het weer. Of liever nog, over de weersvoorspellingen. We staan er zelden bij stil dat we eigenlijk gruwelijk worden verwend met dagelijks uitgebreide weerbulletins, gemakkelijk toegankelijke weer-apps en continue beschikbare waarnemingen, satellietfoto’s en buienradars. Dat is echt niet in elk land zo vanzelfsprekend als in Nederland. Misschien is het daardoor wel dat wij Nederlanders menen dat het weer tot in de details te voorspellen is. Of zou het aan onze aard liggen: alles onder controle willen hebben? We nemen geen genoegen (meer) met onzekerheid…

Dezelfde behoefte aan overzicht en gegevens heeft ooit geleid tot een spectaculaire poolexpeditie. Nee, niet die naar Nova Zembla van Willem Barentsz in 1596 (als je wilt weten hoe dat ongeveer zat, zie onderaan*).

Er is nóg een poolexpeditie geweest, 300 jaar later. Die verliep niet minder spectaculair. Misschien kan ik beter zeggen minstens zo dramatisch. Toentertijd was het maandenlang voorpaginanieuws! Daarna is deze barre tocht in de vergetelheid geraakt. Totdat na 130 jaar in de bibliotheek van het KNMI een ‘vergeten doos’ met gegevens over een vergeten expeditie naar het Hoge Noorden tevoorschijn kwam. Een grote schat met ongelooflijke verhalen uit brieven, briefkaarten, journaals en knipsels over de expeditie. Daar is nu een mooi boek over verschenen.

Wat hadden we daar te zoeken? 

Toen Lees meer →

Pot met goud


Heb je het wel eens geprobeerd? Naar de regenboog toelopen om te kijken of er echt een pot met goud te vinden is? Kansen genoeg tijdens de dagen met buiig weer. De basisingrediënten waterdruppeltjes en zon zijn dan ruimschoots aanwezig.

De pot is in elk geval nog nooit gevonden, want als je naar de regenboog toeloopt, verschuift dat eindpunt. Waar zou het verhaal vandaan komen?

Elke regenboog is anders. Iedereen ziet de regenboog ook anders. Soms zie je een tweede (fletsere) boog. De kleuren zijn dan gespiegeld aan de eerste boog. Er schijnt zelfs een derde (zwakke) boog mogelijk te zijn. Maar ook een extra boog die op hetzelfde punt splitst boven glad wateroppervlak. En heel soms kun je zelfs een hele cirkel zien, bijvoorbeeld vanaf een berg of vanuit een vliegtuig. Bijna altijd ziet we de boog of een deel daarvan. Wist je dat je zomers geen regenbogen in de middag zult zien? 
Lees meer →

Pluimen en apps


"De enige zekerheid in een weersverwachting is de onzekerheid!"

Uit internationaal onderzoek is gebleken dat wij Nederlanders graag zaken onder controle willen hebben. Wij willen alles weten zodat we het kunnen sturen naar onze zin. Soms gaat die vlieger op. Niet voor niets geldt: Meten = Weten, Kennis = Kracht.

Maar soms zijn er zaken die niet met een paar knoppen te sturen zijn. Denk aan o.a. de economie, het consumentengedrag en het weer. Met de moderne smartphones van tegenwoordig heb je talrijke apps die jou een weersverwachting op maat geven. Maar hoe betrouwbaar is dat?

Om een goede weersverwachting te maken heb je een aantal ingrediënten nodig: de waarnemingen, een goed rekenmodel, krachtige computers voor de berekeningen, een goede nacalculatie voor de lokale situatie (dat noemen ze MOS = Model Output Statistics) en een interpretatie door een ervaren meteoroloog. En voldoende tijd om de nuances in plaats en tijd uit te leggen.

Modellen
Er bestaat geen ideaal model die altijd goed scoort (of je moet Doutzen Kroes heten). Onze atmosfeer is daarvoor te complex. Een model is per definitie een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. Je mist dus details. Die werkelijkheid kun je op verschillende manieren weergeven, dus krijg je diverse weermodellen met verschillende randvoorwaarden.

Er wordt een aantal keuzes gemaakt in:
- Resolutie (hoe nauwkeurig ga je een gebied berekenen). Hoe beter de resolutie, hoe meer rekentijd nodig. Een foto van 2700x1800 pixels heeft meer geheugenruimte nodig dan eentje van 300x200.

- Bereik (neem je alleen de Noordzee, Europa of de hele wereld). Hoe groter je gebied, hoe lager de resolutie in je model moet zijn om de rekentijd binnen de perken te houden. Als je een klein gebied pakt, kun je nauwkeuriger berekenen, maar het beperkt je meteen in de tijd waarmee je vooruit kunt kijken. Weer van een paar dagen vooruit komt honderden tot soms duizenden kilometers bij ons vandaan. Er wordt wel eens gezegd: Canada is de kraamkamer van ons weer.

- Tijd (kijk je een paar uur vooruit, een paar dagen, een paar weken of een heel seizoen). Hoe verder je vooruit kijkt, hoe groter de kans is dat een weersverwachting niet blijkt te kloppen. Een kleine verandering die over het hoofd is gezien in het begin, kan tot een hele andere uitkomst leiden. Voor de eerste uren zal dat nog wel mee vallen, maar dagen verder geeft dat wel ander weer. Laat staan dat je weken of maanden vooruit wilt kijken. Dan gaan andere zaken een rol spelen zoals bijv. lange termijn verschijnselen in atmosfeer en de oceaan, ijssmelt in Groenland, langdurige droogte of hitte bij aanvang van de berekening. Dan kom je meer op het terrein van klimaat.

Apps
Met de weersverwachtingen in de apps loop je tegen de beperking aan dat Lees meer →

(Media)Koorts


"Koorts, ook wel bekend als febris of pyrexie, is een verhoging van de gangbare gemiddelde kerntemperatuur van het lichaam. Koorts is het gevolg van een verhoogde instelling van de interne thermostaat en is meestal het directe of indirecte gevolg van een bacteriële of virale infectie of vergiftiging." (bron: waar-is-koorts-goed-voor)

Zodra de winter nadert, stijgt de spanning. Wanneer gaat het sneeuwen? Op alle kerstkaarten wordt sfeer gecreëerd met sneeuw. Het schijnt erbij te moeten horen. Heerlijk voor de kids om te sleeën en met de sneeuw creatief te bouwen. Een nachtmerrie voor mensen die slecht te been zijn. Garantie voor files en ongelukken. Werk aan de winkel voor de schuif- en strooiploegen.
Wanneer gaat het dan vriezen? En duurt dat lang genoeg om te kunnen schaatsen? Ik weet niet waar de schaatskoorts als eerste oploopt… Bij de weerbureaus die het zien aankomen op de lange termijn verwachting of de media die er met alle liefde meteen een hype van maakt? Lees meer →

Voorspellen mollen winterweer?

"Ziet men in Januari veel mollen, dan laat de winter niet met zich sollen"

Met dank aan Clemens van Rijthoven - januari 2013

Een vraag die velen bezighoudt elk jaar: Ik zie zoveel molshopen? Komt er dan een strenge winter? Sommige volkswijsheden wijzen daar wel op. Maar dat valt nog te bezien.

Zeker is wel dat de natuur zelf geen enkele voorspellende waarde kent op welk seizoen dan ooit. De natuur reageert op het verleden en verder niets. De 'voorspellende waarde' die wij dan toekennen aan muizen, eikels, noten en mollen komt enkel en alleen doordat we niet goed waarnemen. Soms is dat logisch want bij mollen gebeurt veel ondergronds. Lees meer →

Functionele kleuren in de natuur

Met dank aan Clemens van Rijthoven - november 2012
 
In de herfst is de natuur prachtig met al die kleurschakeringen. Heeft u er weleens bij stilgestaan dat we kleuren alleen maar kunnen zien omdat de zon schijnt? Nu denken wij dat we alle kleuren kunnen zien, maar dat is niet zo. Een deel van het zonlicht is voor ons onzichtbaar. Dat deel wat wij wel kunnen waarnemen, noemen we het zichtbare licht.


Wit licht bestaat uit alle kleuren samen. Op het moment dat dat witte licht gebroken wordt door een glas, een prisma of een regendruppel zien we de kleuren afzonderlijk. De kleuren van de regenboog zitten dus verborgen in wit zichtbaar zonlicht. Lees meer →

Zomers gezoem...

Wat is het meest irritante (zomer)geluid? Juist ja: "Zzzzzzzzzzzzzzzz...."

Met dank aan Clemens van Rijthoven -  augustus 2012
 
Ken je dat? Je zit lekker buiten na te genieten van een heerlijke zomerdag in je zomerkleren. Ineens krijg je gezelschap van muggen. Of je zet 's avonds de ramen open om te koelen en te luchten. 's Nachts ontdek je dat er meer binnen is gekomen dan alleen frisse lucht. Menig vakantie is verziekt door steekbeesten. Afgelopen zomer vierden we vakantie in een prachtig oud huis in de Ardèche. Overdag alles dichtgehouden, geen water in de buurt, maar de volgende ochtend zaten we alle vijf onder de jeukende muggenbulten. We hebben de 'Pharmacia' platgelopen! Uiteindelijk brachten de gifspuitbussen uitkomst, maar gezond kan dat nooit zijn!  

Afgelopen nachten was het weer raak. Ondanks horren waren er meer gasten in de slaapkamer dan alleen mijn echtgenoot. Waarom stikt het nu zo van de muggen? De zomer loopt toch op zijn einde? Dat heeft te maken met het weer en met de dieren die muggen op het menu hebben staan. Wat helpt wel en niet tegen de muggen? Mythes en Feiten. Lees meer →

Saharazand happen

 Met dank aan Tijmen de Boer
 
Donderdag 28 juni werd het opnieuw lekker warm. De verwachte onweersbuien bleven uit, maar de volgende ochtend waren auto's, kliko's, tuinmeubilair en ramen bedekt met een laagje gelige stof. Stuifmeel of Saharazand? Het bleek stof uit de Sahara te zijn, neergedwarreld en uitgeregend met het 's nachts gepasseerde koufront. 

Er zijn verschillende typen zandstormen. Ze komen voor in alle delen van de Sahara en ze hebben diverse namen. In Libië is het Ghibli, ook wel Sirocco genoemd. Hij komt uit het zuiden en waait door tot aan de Alpen. In Egypte waait vaak dagenlang de hete en kurkdroge Khamsin. Harmattan is de zandstorm die in perioden van acht maan­den aan de zuidrand van de Sahara waait. Hij kan een gebied van 6 miljoen vierkante kilometer beslaan. De term zandstorm is echter een vrij ruim begrip en vaak wordt het in dramatische reisverslagen fou­tief gebruikt. Stofstormen komen veel vaker voor.

Op dit punt is het noodzakelijk zand en stof te onderscheiden vol­gens de classificatie van woestijnwetenschappers. Een zandkorrel heeft een diameter tussen 0,2 en 2 mm, een stofpartikel tussen een paar honderdsten en 0,2 mm. Aangezien stof veel fijner is dan zand, krijgt de wind er gemakkelijk vat op; er ontstaan zelfs al bij matige wind­snelheden enorme stofstormen. Deze stofstormen vormen een van de indrukwekkendste en tegelijk meest schrikaanjagende verschijnselen van de Sahara. Zij duiken plotseling op aan de horizon als een gigan­tische, tot 3000 meter hoge en ondoordringbaar lijkende wals. Lees meer →

Wereldstatistieken

dag/nachtlicht
mensen op aarde