De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

De officiële weblog van Helga van Leur; gedachtespinsels over Weer, Klimaat, Duurzaamheid & Het leven van alledag!

Helga van Leur

Helga van Leur

 "De betekenis van ons leven ligt in het verschil
       dat we maken in de levens van anderen."
- Nelson Mandela -




Zinderend z☼merweer...

Hollands Zinderend Zomerweer

Hete zomers in Nederland zijn eerder uitzondering dan regel. Voor juli en augustus ligt de gemiddelde maximumtemperatuur rond 22 graden (op de Wadden wat lager, in het zuidoosten wat hoger). Daar kunnen we 10 graden boven zitten, maar ook 10 graden onder. Het hoort bij het Nederlandse weer dat we rond dat langjarige gemiddelde schommelen. Te koud of te warm is het dus nooit, hooguit afwijkend van het gemiddelde.

Zeker in de vakantieperiode verlangen veel mensen naar mooi zomerweer. Wat ‘mooi’ is, is natuurlijk persoonlijk. Sommigen vinden 30 graden heerlijk, anderen hebben het bij 20 graden al warm. Over het algemeen zijn boven de 25°C al extra maatregelen nodig bij een kwetsbare groep mensen (denk aan ouderen, jonge kinderen, zwangeren vrouwen, chronische zieken, mensen met overgewicht, sporters en evenementenbezoekers (veel mensen dicht op elkaar)). Het is in elk geval verstandig je lichaam niet teveel te belasten. Verderop lees je wat je het beste kunt doen.     

De hoogst officieel gemeten temperatuur in De Bilt is 36,8°C (27-6-1947). Maar het kan warmer: de hoogste temperatuur ooit gemeten in Nederland is 38,6 °C (gemeten in Warnsveld op 23-8-1944).


Nationaal Hitteplan en Hittegolf

Als er langer dan 4 dagen maximumtemperaturen boven de 27 ºC worden verwacht, treedt het Nationaal Hitteplan in werking. Dat heeft als doel organisaties (waaronder onder andere GGD’en, brancheorganisaties en het Nederlandse Rode Kruis) er tijdig op te attenderen dat een periode van aanhoudend warm weer wordt verwacht. Zij waarschuwen vervolgens hun achterban en regionale contacten, die maatregelen kunnen nemen waarmee de gevolgen van de aanhoudende hitte kunnen worden beperkt.

Dat wil nog niet zeggen dat er een hittegolf is! Voor Nederland spreken we daarvan als (in De Bilt) wordt gemeten: minimaal 5 aaneengesloten zomerse dagen (25 ºC of hoger), waarvan minimaal 3 tropische dagen (30 ºC of hoger). 

Een hittegolf kan pas achteraf worden vastgesteld (en gaat met terugwerkende kracht in op de eerste dag dat De Bilt boven de 25 ºC komt). Het Nationaal Hitteplan moet juist vooraf voorspellen dat het aanhoudend warm gaat worden, zodat tijdig maatregelen kunnen worden getroffen.

En aanhoudende hitte heeft ook echt gevolgen. Volgens het CBS komen tijdens een hittegolf per week ongeveer​ 200 personen meer dan gemiddeld te overlijden. Dat is 10% van het normale sterftecijfer per week in Nederland. Daarnaast is er nog verlies van arbeidsproductiviteit en extra ziekteverzuim.

Hitte-Index

Hoe we de hitte ervaren hangt ook af van de luchtvochtigheid. Bij droge lucht voelt 30 graden echt heel anders aan. Bij droge lucht voelt 30 graden echt heel anders aan dan wanneer het vochtig is. Dat kan wel 12 graden schelen! (zie tabel). Bij hoge luchtvochtigheid kun je je warmte niet goed kwijt (door verdampen van zweet koelt je lichaam af). Daarom is er een Hitte-Index, die aangeeft wanneer je extra moet oppassen. Het is de zomervariant van de wind-chill: de gevoelstemperaturen bij de combinatie van kou en wind. De actuele gevoelstemperatuur vind je hier.


Hoe vaak komen hittegolven voor?

Sinds 1901 hebben we 39 hittegolven gehad (stand voor 28-6-2015), dus gemiddeld eens in de twee á drie jaar. Sommige jaren kennen 2 hittegolven (1911, 1941, 1948, 2006) of zelfs 4 (1947)! Maar er gaan ook jaren voorbij zonder: tussen 1950 en 1975 was er geen één!

Een hittegolf kan 5 dagen duren (het minimum). De langste hittegolf duurde 18 dagen! Zodra de maximumtemperatuur op een dag de 25,0 ºC niet meer haalt, dan houdt de hittegolf op en moet er weer opnieuw begonnen worden met tellen. 







Het aantal tropische dagen per jaar varieert enorm. Gemiddeld zijn dat er tussen 2 (kust) en 6 (zuidoosten) per jaar. In De Bilt is 5-5 (1916) de vroegste tropische dag ooit voorgekomen, maar in Venlo en Gemert was het op 21-4 (1968) de vroegste tropische dag in het jaar.
De Bilt geldt als landelijk gemiddelde. Er gaan jaren voorbij zonder een dag boven de 30 ºC! Vooral tussen 1950 en 1975 waren de tropische dagen schaars. In 1947 waren er zelfs 18: maar ja, wat wil je met 4 hittegolven in dat jaar! Als je naar regionale tropische dagen kijkt, dan is het zuiden koploper. In 1947 telde ze er in Maastricht 27.


Beat the Heat

Wat kun je het beste doen bij (aanhoudende) hitte?
  • Extra water drinken (2-3 liter per dag, ook al heb je geen dorst!). Tip: Neem flesje water mee naar je werk of naar school. Vermijd alcohol of cafeïne houdende dranken.
  • Bescherm je tegen de zon (schaduw, zonneklep/zonnehoed, zonnebril, lichte ademende kleding. Tip: bedenk hoe inwoners van warme landen zich kleden. Meestal wijde, lichte kleding (die ook armen en benen bedekt buiten). Licht van gewicht en kleur!
  • Zorg voor ventilatie (warmte wordt dan afgevoerd). Tip: gebruik een waaiertje, papiertje, ventilator.
  • Inspanning vermijden. Vooral tussen 12 en 17 uur geen zware inspanning. Tip: ’s ochtends voor het werk lekker sporten of in een sportzaal met koeling. Rustig in beweging blijven is beter dan hardlopen.
  • Houd af en toe je polsen even onder de koele kraan. Een koele natte handdoek in je nek helpt ook.
  • In huis, op kantoor en op school: hou ramen en deuren dicht, zolang het buiten warmer is dan binnen. ’s Ochtends heel vroeg alles even luchten en daarna de boel dicht. Tip: Aan zonkant ook gordijnen dicht houdt warmte buiten.
  • NB Warmte stijgt omhoog, dus daar moet je het afvoeren (en dus geen ventilator aan plafond die alle warmte weer terug blaast ;-)  Tip: als je op zolder slaapt, logeer dan een paar dagen op lagere etages.
  • Eet licht en regelmatig. Honger en dorst worden vaak door elkaar gehaald! Pas op met bederfelijk voedsel: ook (ziekmakende) bacteriën groeien beter met hogetemperaturen.
  • Denk aan huisdieren en buren die juist nu wat extra aandacht kunnen gebruiken. 
  • Laat niets en niemand in de auto achter bij het parkeren. In een auto kan het gerust 30 graden warmer worden in korte tijd! Plastic smelt en kinderen en huisdieren zijn daar niet op gebouwd. Tip: Neem handdoek mee om niet  op hete autostoel te hoeven zitten.      

Wat zijn klachten bij hitte?

Signalen dat de warmte wellicht teveel wordt: vermoeidheid, concentratieproblemen, duizeligheid en hoofdpijn. Daarnaast kunnen huidproblemen optreden zoals jeuk en uitslag met blaasjes. In ernstige situaties kan door uitdroging kramp, misselijkheid, uitputting, flauwte en bewusteloosheid optreden. Symptomen van een zonnesteek vind je hier. Als dan niet adequaat gehandeld wordt is er gevaar voor een hitteberoerte.
 
Als iemand te warm aanvoelt (hoge koorts), verward of gedesoriënteerd lijkt, moeilijk ademt of misselijk wordt, waaarschuw dan direct een arts. Maar probeer vooral te voorkomen dat het zover komt.

RELAX...

Ik hoop dat de meesten gewoon kunnen genieten van zinderend zomerweer.
We boeken immers zomervakanties naar de meest warme oorden. Nu kost je dat niets en heb je het in je achtertuin (of balkon)! Wil je weten hoe lang het duurt? Bekijk dan de pluim.

Ultieme tip: Doe zoals inwoners van hete landen. Zij weten wat te doen met deze weersomstandigheden. Een Siësta is niet altijd mogelijk. Rustig aan doen wel. Je hebt nu de tools in handen. Geniet. Relax!
 
 


Bronnen:  
http://www.rivm.nl/dsresource?objectid=rivmp:279285&type=org&disposition=inline&ns_nc=1
- weergegevens.nl
- http://www.knmi.nl/klimatologie/index.html
- weerstatistieken.nl
http://www.rodekruis.nl/hulp-in-nederland/noodhulp-in-nederland/hulp-bij-rampen/voorbereiding/documents/rode%20kruis-checklist-hitte.pdf
- http://www.rodekruis.nl/hulp-in-nederland/noodhulp-in-nederland/hulp-bij-rampen/voorbereiding/hitte

 

Wereldstatistieken

dag/nachtlicht
mensen op aarde